Seksuoloog Eveline Stallaart legt uit waarom prestatiedruk verlangen volledig kan blokkeren

Tekst: Evelien Berkemeijer

17 september 2026

Een verschil in seksueel verlangen kan behoorlijk schuren binnen een relatie. Zeker wanneer de ene partner het gebrek aan initiatief ervaart als afwijzing, terwijl de ander juist steeds meer druk voelt om te moeten presteren.

In ‘Spreekkamer van een Seksuoloog’ van LINDA. bespreekt psycholoog en seksuoloog Eveline Stallaart herkenbare vragen over liefde, verlangen en intimiteit. Vorige maand stond de vraag centraal wat er gebeurt wanneer jij vaker seks wilt dan je partner en daardoor het gevoel krijgt dat diegene je niet meer begeert. Volgens Eveline kan dan een pijnlijke vicieuze cirkel ontstaan.

Lees ook Zo blikt Eveline Stallaart terug op afwijzing in ‘Married At First Sight’

Angst en prestatiedruk versterken elkaar

Wie bang is om zijn partner teleur te stellen, kan juist steeds verder verwijderd raken van seksueel verlangen. Eveline ziet dat regelmatig gebeuren in haar praktijk. “Hoe banger hij wordt haar kwijt te raken, hoe meer druk hij voelt dat het moet lukken. En hoe meer druk hij voelt, hoe minder zijn lichaam nog lijkt mee te werken.”

Het clichébeeld is nog vaak dat vooral vrouwen minder zin hebben in seks dan hun mannelijke partner. Toch ziet de seksuoloog geregeld het tegenovergestelde: mannen die seks vermijden, uitstellen of hopen dat hun partner al slaapt wanneer ze naar bed gaan. “Alleen praten we daar veel minder over. Misschien omdat een man zogenaamd altijd zin hoort te hebben. Seksueel verlangen is geen automatische reactie op bijvoorbeeld een mooi lichaam. Ook niet bij mannen. Ons seksuele systeem heeft namelijk niet alleen een gaspedaal, maar ook een rem. En druk is een behoorlijk stevige voet op die rem. Als seks langzaam verandert van iets wat je mág willen in iets wat je móét doen, kan je lichaam daarop reageren door steeds minder zin te maken. Niet omdat je partner niet aantrekkelijk is, niet omdat je niet meer van haar houdt, maar omdat je brein seks inmiddels is gaan koppelen aan verwachtingen, aan teleurstelling, aan de vraag of je het deze keer wel goed gaat doen.”

Seks kan ongemerkt een bewijs van liefde worden

Binnen relaties krijgt seks volgens Eveline geregeld een veel grotere betekenis. Intimiteit wordt dan bijvoorbeeld een bevestiging dat iemand nog aantrekkelijk is of dat de relatie nog goed zit. “Het is ook bevestiging, geruststelling, het bewijs dat we nog aantrekkelijk zijn, dat onze relatie goed zit, dat de ander ons nog kiest. Maar zodra de één seks nodig heeft om zich geliefd te voelen, kan de ander het gevoel krijgen verantwoordelijk te zijn voor dat gevoel.” Het advies van Eveline aan het koppel is daarom om de druk bewust weg te halen. “Niet méér hun best doen, maar juist minder. Elkaar aanraken zonder dat die aanraking ergens naartoe hoeft. Zoenen zonder dat het automatisch een aankondiging is. Samen in bed liggen zonder dat er iemand hoeft te presteren. Seksualiteit weer een plek laten worden waar nieuwsgierigheid mag bestaan, in plaats van een examen waarvan de uitslag al maanden steeds belangrijker wordt.”

Maak van een erectie niet het hoofdprogramma

Ook bij erectieproblemen kan de sterke focus op presteren averechts uitpakken. Eveline benadrukt dat lichamelijke opwinding niet kan worden afgedwongen. “Bij erectieproblemen helpt het al helemaal niet om van die erectie het hoofdprogramma te maken. Een lichaam is geen lichtknop die je met voldoende enthousiasme aanzet. Opwinding mag ontstaan, soms snel, soms langzaam en soms helemaal niet. Hoe minder daar vervolgens van afhangt, hoe meer ruimte het lichaam vaak weer krijgt.”

Dat wordt duidelijk wanneer ze de man uit het besproken koppel vraagt: “Wat zou er gebeuren als je een tijdje zeker wist dat Jacqueline niets van je verwachtte als ze je aanraakte?” Zijn antwoord is veelzeggend: “Dan zou ik denk ik weer naar haar toe durven.” Voor zijn partner komt die uitspraak binnen. Niet omdat hij zegt vaker seks te willen, maar omdat hij opnieuw toenadering zou durven zoeken. Eveline vat daarmee samen waar verlangen volgens haar vaak werkelijk begint: “En misschien is dat wel waar: verlangen begint veel vaker dan we denken. Niet bij zin, niet bij een erectie, niet bij hoe aantrekkelijk degene tegenover je is, maar bij de vrijheid om dichtbij te komen en samen te genieten zonder dat er ook maar iets van je wordt verwacht.”