Piet Paulusma voorspelde het op zijn sterfbed: krijgt hij dit jaar gelijk over de Elfstedentocht?

Tekst: Menno Smit

16 januari 2026

Het lijkt erop dat eind januari ijskoude lucht onze kant op komt. Er wordt gesproken over een week met strenge vorst, zowel overdag als ’s nachts. Mocht dit inderdaad zo zijn, dan zou het zomaar kunnen dat de voorspelling van weerman Piet Paulusma over een Elfstedentocht, die hij op zijn sterfbed deed, daadwerkelijk uitkomt…

Nederland kwam volledig tot stilstand

De opwinding onder meteorologen is groot. In de langetermijnvoorspellingen is momenteel te zien dat de kans aanwezig is dat eind januari zeer koude lucht Nederland bereikt. Daarbij wordt zelfs verwezen naar historische winters als die van 1963 en 1947. De winter van 1963 geldt als de strengste van de vorige eeuw: wekenlang vroor het hard, waterwegen lagen dicht en Nederland kwam volledig tot stilstand. Ook 1947 staat bekend als een uitzonderlijk koude winter, met langdurige vorst, sneeuw en grote gevolgen voor het dagelijks leven.

LEES OOK: Tanja Jess had geen moeite medespelers te ‘naaien’

De tekst gaat verder onder de video waarin je Reinier Paping in 1963 de Elfstedentocht ziet winnen.

De Hel van ’63

Door de extreme kou kon in 1963 eindelijk weer een Elfstedentocht worden gereden. Het was pas de twaalfde editie van de bijna tweehonderd kilometer lange schaatstocht over natuurijs, georganiseerd door de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden. Al snel werd duidelijk dat dit geen gewone Elfstedentocht zou worden. Met temperaturen tot min 18 graden, harde wind en slecht ijs groeide deze editie uit tot wat later bekend zou staan als De Hel van ’63. De omstandigheden waren zó zwaar dat vooraf werd gevreesd voor mensenlevens. Toch verschenen zo’n 10.000 schaatsers aan de start. Slechts 69 mannen wisten de finish in Leeuwarden te halen en een Elfstedenkruisje te bemachtigen.

Chantal Janzen

Geen enkele vrouw bereikte de eindstreep. De verst gekomen vrouw, Meike de Vlas, moest haar strijd staken bij Vrouwbuurtstermolen, nabij Franeker. De overwinning ging naar Reinier Paping, die daarmee een onuitwisbare plek in de Nederlandse sportgeschiedenis veroverde. Over de Elfstedentocht van 1963 en de extreme omstandigheden waaronder deze werd verreden, maakte regisseur Steven de Jong in 2009 de film ‘De Hel Van ’63’. De film brengt de ijzige kou, de uitputting en de dramatiek van die beruchte tocht indringend in beeld. In de hoofdrollen zijn onder anderen Cas Jansen, Chris Zegers, Chava voor in ’t Holt, Lourens van den Akker en Chantal Janzen te zien.

De tekst gaat verder onder de trailer van de film ‘De Hel Van ’63’.

Wie dat niet haalde, werd gediskwalificeerd

Ook in het al eerder genoemde jaar 1947 werd een Elfstedentocht verreden. In tegenstelling tot de grote opkomst bij de vorige editie, in 1942, verschenen dit keer slechts 270 wedstrijdschaatsers aan de start. Dat had niet alleen te maken met het zwaar winterse weer, maar ook met een nieuwe en strenge regel van de organisatie van de Elfstedentocht. Wedstrijdrijders moesten binnen twee uur na de aankomst van de winnaar bij de finish zijn. Wie dat niet haalde, werd gediskwalificeerd en liep het felbegeerde Elfstedenkruisje mis. Veel schaatsers die zich eerder tot de wedstrijdrijders rekenden, kozen er daarom voor zich in te schrijven voor de toertocht. Maar ook daar lag het aantal deelnemers flink lager: 1791 schaatsers tegenover 3859 bij de Elfstedentocht in 1942.

De tekst gaat verder onder de video van de Elfstedentocht in 1947.

Na maar liefst 29 jaar weer een Elfstedentocht?

Zou het binnenkort, na maar liefst 29 jaar, weer zover kunnen zijn dat Nederland zich opmaakt voor een Elfstedentocht? Als Nederland daadwerkelijk te maken krijgt met een aanhoudende periode van ijskoude lucht, met nachttemperaturen tussen de –7 en –12 graden en overdag temperaturen van –2 tot –6 graden, en die situatie houdt een week lang aan, dan is er een serieuze kans op een Elfstedentocht. Daarbij is het wel belangrijk dat over de volledige route van bijna 200 kilometer het ijs zich goed kan vormen. Storende factoren, zoals sneeuwval of een te harde wind die de ijsaangroei belemmert, mogen geen roet in het eten gooien.

De tekst gaat verder onder de foto van weerman Piet Paulusma.

‘Willen jullie dan aan mij denken?’

Op 20 maart 2022 overleed weerman Piet Paulusma. Hij werkte tot 2009 maar liefst 23 jaar bij SBS6 en ging daarna aan de slag bij Omroep MAX. Piet werd 65 jaar en overleed aan de gevolgen van kanker. Volgens Omroep MAX-baas Jan Slagter deed Piet op zijn sterfbed nog een opvallende voorspelling. Hij zou hebben gezegd dat er vier jaar later een Elfstedentocht zou worden gereden. Piet overleed in 2022 en vier jaar later komen we uit in 2026. Juist: dit jaar. Met de strenge weersverwachtingen waar nu voor eind januari over wordt gesproken, zou Piet zomaar gelijk kunnen krijgen. Mocht er dit jaar daadwerkelijk een Elfstedentocht plaatsvinden, dan had Piet volgens Jan nog één wens. “Willen jullie dan aan mij denken?”, zou hij hebben gevraagd.

Foto’s: ANP